Dikkat Eksikliği - Hiperaktivite Bozukluğu

TANIM VE TARİHÇE

Eski dönemlerden beri çeşitli kaynaklarda hareketli çocuklar dan bahsedilmektedir. Birinci Dünya Savaşı sırasında oluşan Influenza Pandemisi sonrasında çocuklarda gelişen davranım sorunları ile hareketlilik arasında bağlantı kurulmaya başlan-mıştır. Ilk zamanlarda aşırı hareketliliklerine atıfta bulunularak Minimal Beyin Disfonksiyonu, Hiperkinetik Sendrom gibi tanım-lamalar yapılırken, 1980’lerden itibaren tabloya dikkat eksikliği-nin de eşlik ettiğine vurgu yapılarak Dikkat Eksikliği - Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) olarak adlandırılmaya başlanmıştır.


YAYGINLIĞI VE NEDENLERİ
DEHB, dünyada okul cağı çocuk-larında %3-5 arasında görülmektedir. Yapılan çalışmalarda çocuğun yaşamış olduğu sosyal çevrenin, anne-baba davranış şekillerinin ve genetik temelin hastalığın gelişiminde önemli rolleri olduğuna işaret etmektedir.


KLİNİK ÖZELLİKLER
DEHB belirtilerin 7 yaş öncesinde başlaması gerekmektedir. Belirtileri 3 ana grupta incelemek gerekmektedir.

1. Hareketlilik
Yaşına göre beklenenin üzerinde hareketlik olmasıdır. Sınıf içerisinde kalkıp dolaşmaları, arkadaşları ile konuşmaları, onlara silgi fırlatması görülmektedir. Evde konulan kurallara uymakta zorlanmaları, dolaplara tırmanmaları, koltuk üzerinde sekmeleri sık şekilde görülmektedir. Anne babalar evdeki durumu bazen “motor takılmış gibi” şeklinde bahseder. Bazen uyurken bile hareketli oldukları görülmektedir.

2. Dikkat Eksikliği
Dikkat süreleri yaşlarına göre beklenenin altındadır. Özellikle sürekli dikkat gerektiren konularda dikkat eksikliği belirginleşmektedir. Derslere kendilerini
vermezler ve dersin ilk 5-10 dakikalık kısmın-dan sonra ders harici aktivitelere yönelirler. Ödevlerlerini tahtadan tam geçiremezler. Unutkanlıkları sık görülür. En sık ödevlerini, eşyalarını ve kıyafetlerini unuturlar. Dikkat eksikliği bazen çocuğun motivasyonuna bağlı olarak TV seyretme, bilgisayar oynama gibi aktiviteler sırasında minimal düzeyde görüle-bilir veya hiç görül-meyebilir.

3. Dürtüsellik (Impulsivite)
Kendisini kontrol etmede zorlanmaktadır. Aceleciliği, sırasını bekleyememesi, isteklerini erteleyememesi, konuşmaların arasına girmesi, sırasını bekleyememesi sık şekilde görülmektedir.


TANI VE TEDAVI
Tanısı ve tedavisi Çocuk ve Ergen Psikiyatristi tarafından yapılmaktadır. Değerlendirmenin detaylı yapılması için öğretmen görüşüne de ihtiyaç duyulmaktadır. DEHB’nin okul belirtilerinin araştırılmasına yönelik sınıf öğretmeninden öğrencinin sınıftaki durumuna yönelik bilgi istenmektedir.

TEDAVİ HEDEFLERİ
Günümüzde ilaç tedavisinin Bozukluğu yanı sıra anne-baba eğitimleri ve çocuğun dikkat eksikliği ve hareketlilikle baş etme becerilerinin arttırılması hedeflenmektedir. Bugün Amerika, Ingiltere ve Türkiye’de yayınlanan kılavuzlarda ilaç tedavisine ek olarak çevresel etkenlerin de düzeltilmesi gerektiğine
vurgu yapılmaktadır. Annebabaların, ilaç tedavisi ile madde kullanımının arttığına
dair endişeleri bulunmaktadır. Yapılan çalışmalarda ilaç tedavisi ile madde kullanımının artmadığı aksine azalttığı tespit edilmiştir.